همه چیز درمورد هود لامینار کلاس 2 ؛ از ویژگیها تا اجزای تشکیل دهنده و کاربردهای آن
هود لامینار کلاس 2 یکی از پرکاربردترین تجهیزات ایمنی زیستی در آزمایشگاههای میکروبیولوژی، سلولی و بالینی است که برخلاف تصور رایج، فقط برای محافظت از کاربر طراحی نشده؛ بلکه یک سیستم سهبعدی حفاظتی است که همزمان از کاربر، نمونه و محیط اطراف در برابر آلودگی محافظت میکند.
ویژگی متمایز این کلاس نسبت به کلاس ۱، وجود جریان هوای عمودی و یکنواخت (Unidirectional Downflow) است که از فیلتر HEPA بالای کابینت عبور کرده و روی سطح کار میریزد؛ این جریان مانند یک “پرده هوایی نامرئی” عمل میکند که مانع ورود ذرات آلوده از بیرون و همزمان مانع خروج آئروسلهای خطرناک نمونه به بیرون از کابینت میشود.
نکتهای که کمتر در منابع عمومی به آن اشاره میشود این است که کارایی این هود شدیداً به رعایت “خط باز کارگیری” (Sash Height) و عدم قرار دادن اجسام حجیم روی گریلهای هوا وابسته است؛ چراکه هرگونه انسداد در مسیر ورودی یا خروجی هوا میتواند الگوی جریان هوا را بههم زده و سطح حفاظت واقعی هود را بدون اینکه کاربر متوجه شود، به شدت کاهش دهد.
هود لامینار چیست و استفاده از آن در آزمایشگاهها چه اهمیتی دارد؟
هود لامینار یک دستگاه آزمایشگاهی است که هوای تمیز و استریل را در یک فضای محدود فراهم میکند تا از آلودگی نمونهها در حین کار آزمایشگاهی جلوگیری شود. این دستگاه به گونهای طراحی شده است که هوا را از طریق فیلترهای مخصوص معمولاً HEPA یا (ULPA) عبور میدهد و به صورت یکنواخت در محیط پراکنده میکند. این فرایند به حفظ یک محیط کنترلشده کمک میکند که در آن نمونههای حساس و فرآیندهای دقیق آزمایشگاهی میتوانند بدون خطر آلودگی انجام شوند.
اهمیت استفاده از هود لامینار در آزمایشگاهها به خصوص در زمینههایی مانند بیولوژی مولکولی، میکروبیولوژی، فرآوری نمونههای بیولوژیک و سایر مواردی که نیاز به محیطی عاری از آلودگی دارند، بسیار زیاد است. استفاده از این هودها از آلودگی نمونهها جلوگیری کرده و به نتایج دقیقتر در تحقیقات علمی کمک میکند. همچنین، این هودها از اپراتورها در برابر احتمال تماس با نمونههای خطرناک محافظت میکنند و به این ترتیب ایمنی کارکنان آزمایشگاه را افزایش میدهند.
در این مقاله به طور تخصصی در مورد هود لامینار کلاس 2 می خوانید. در صورتی که می خواهید اطلاعات دقیق تری در خصوص ویژگی های هود لامینار و نحوه کارکرد آن ها بدانید پیشنهاد می کنیم مطلب هود لامینار چیست؟ را مطالعه کنید.
ویژگیهای هود لامینار کلاس 2
هود لامینار کلاس II دارای ویژگیهای خاصی است که آن را از سایز کلاسهای هود لامینار متمایز میسازد. در ادامه به بررسی ویژگیهای خاص هود لامینار کلاس 2 میپردازیم:
- فیلتراسیون دوگانه: هوای جذب شده از محیط اول از فیلتر HEPA عبور داده شده و سپس بر روی نمونهها منتقل میشود، این امر هم ایمنی نمونهها و هم ایمنی کاربران را تضمین میکند.
- محافظت متقابل: با تأمین جریان هوای پاک و استریل به صورت عمودی، هود کلاس 2 از آلودگی نمونهها جلوگیری میکند و در عین حال از ورود مواد آلوده به محیط کاری و تماس با کاربر پیشگیری میکند.
- کاربرد گسترده: هودهای کلاس 2 در تنوع وسیعی از محیطهای آزمایشگاهی مورد استفاده قرار میگیرند، به خصوص جایی که نیاز به تعادل بین محافظت از نمونه و محافظت از کاربر است.
هود لامینار کلاس 2 چگونه کار میکند؟
هود لامینار کلاس 2 با استفاده از جریان هوای کنترلشده کار میکند تا هوای پاک و استریل را در فضای کار فراهم آورد، نحوه کار این دستگاه به شرح زیر است:
- جذب هوا: فن هوای محیط را به داخل میکشد.
- فیلتراسیون: هوای جذب شده ابتدا از فیلتر HEPA عبور میکند تا از آلودگیها پاک شود.
- توزیع هوا: پس از پاکسازی، هوای تمیز و استریل از فیلتر به صورت عمودی و یکنواخت (به صورت لامینار) بر روی نمونهها منتقل میشود.
اجزاء تشکیلدهنده هود لامینار کلاس 2
هود لامینار کلاس 2 از اجزای مهمی تشکیل شده است که عبارتند از:
- محفظه هود: محفظه اصلی که محیط کار را در بر میگیرد و معمولاً از جنس استیل ضد زنگ است تا به راحتی تمیز شود و در برابر مواد شیمیایی مقاوم باشد.
- فیلتر HEPA: فیلتر بسیار مهمی که قادر است 99 درصد ذرات معلق در هوا را تا اندازه 0.3 میکرون جذب کند. این فیلتر مسئول پاکسازی هوای ورودی به هود است.
- فن: فنی که هوا را از محیط آزمایشگاه جذب کرده و از فیلتر HEPA عبور میدهد تا هوای پاک و استریل شود.
- پنجره شیشهای: پنجرهای که به صورت عمودی حرکت میکند و امکان دسترسی به فضای داخلی هود را فراهم میکند، همچنین از خروج آلودگیها از داخل به بیرون جلوگیری میکند.
- سطح کاری: محلی که نمونهها روی آن قرار میگیرند، معمولاً از موادی ساخته شده که آسان تمیز میشوند.
کاربردهای هود لامینار کلاس 2 در محیطهای آزمایشگاهی
هود لامینار کلاس 2 در محیطهای آزمایشگاهی مختلف کاربردهای گستردهای دارد و نقش مهمی در ایمنی نمونهها و کاربران ایفا میکند. در ادامه به طور خلاصه به بررسی این کاربردها و نقش آنها میپردازیم:
کشت سلول و بافت
این هودها محیطی استریل برای کشت و نگهداری سلولها و بافتها فراهم میکنند، جایی که هر گونه آلودگی میتواند به نمونهها آسیب برساند.
میکروبیولوژی
در آزمایشگاههای میکروبیولوژی، از هود لامینار کلاس 2 برای جلوگیری از آلودگی نمونههای میکروبی و ویروسی استفاده میشود.
آمادهسازی دارو
در داروسازی، استفاده از این هود برای آمادهسازی داروهای استریل بسیار مهم است تا از آلودگیها و عوارض جانبی جلوگیری شود.
تحقیقات ژنتیکی
در آزمایشگاههای تحقیقات ژنتیکی، حفظ پاکیزگی DNA و RNA از اهمیت ویژهای برخوردار است و هود لامینار کلاس 2 در این زمینه کاربرد دارد.
آشنایی با کلاسهای مختلف هود لامینار
هودهای لامینار به چندین کلاس تقسیم میشوند که هر کدام برای محافظت از نمونهها و کاربران در برابر آلودگیها طراحی شدهاند. در ادامه به بررسی کلاسهای مختلف هودهای لامینار به ویژه هود لامینار کلاس 2 میپردازیم:
هود لامینار کلاس 1
این هودها به گونهای طراحی شدهاند که از کاربر در برابر مواد خطرناکی که داخل هود کار میشود محافظت کنند. در هود لامینار کلاس 1 هوای آلوده از محیط کاربر جذب و از طریق فیلترهای HEPA پاکسازی میشود پیش از اینکه به بیرون منتقل شود.
هود لامینار کلاس 2
هودهای لامینار کلاس 2 نه تنها از کاربر محافظت میکنند، بلکه از نمونهها نیز در برابر آلودگی حفاظت میکنند. این هودها هوا را از محیط جذب کرده، از طریق فیلتر HEPA میگذرانند و سپس هوای پاکشده را به صورت عمودی بر روی نمونهها میفرستند تا از تماس نمونهها با هوای آلوده جلوگیری شود.
این کلاس از هودها برای کار با نمونههای بیولوژیکی مانند باکتریها و ویروسها که نیاز به محیطی استریل دارند، مناسب است.
هود لامینار کلاس 3
این هودها سطح بالاتری از محافظت را برای کاربر و نمونه فراهم میآورند. هود کلاس 3 به صورت کاملاً بسته است و کاربر از طریق دستکشهایی که به جدارهی هود متصل هستند، به نمونهها دسترسی دارد. این هود برای کار با مواد بسیار خطرناک مناسب است.
هود لامینار کلاس 2: تفاوت زیرکلاسهای A1، A2، B1 و B2 و اهمیت انتخاب صحیح
هود لامینار کلاس 2 به چهار زیرکلاس اصلی A1، A2، B1 و B2 تقسیم میشود که تفاوت آنها نه در ظاهر، بلکه در نسبت بازچرخش هوا (Recirculation Ratio) و نحوهی تخلیهی هوای آلوده به بیرون است؛ موضوعی که در انتخاب هود متناسب با نوع مواد شیمیایی و بیولوژیک کار، نقش تعیینکننده دارد.
در زیرکلاسهای A1 و A2، حدود ۷۰ درصد از هوای داخل کابینت پس از عبور از فیلتر HEPA به داخل اتاق بازگردانده میشود و تنها ۳۰ درصد باقیمانده (که معمولاً از طریق یک کانال یا مستقیماً به فضای آزمایشگاه) خارج میشود؛ به همین دلیل این دو زیرکلاس برای کار با عوامل بیولوژیک خطرناک مناسباند، اما به دلیل بازچرخش بالای هوا، برای کار با مقادیر قابلتوجه از حلالهای فرار یا مواد شیمیایی سمی توصیه نمیشوند. تفاوت اصلی A1 و A2 نیز در نوع کانال تخلیه (Ducted/Non-ducted بودن) و میزان ولوسیتی ورودی هواست که A2 معمولاً ولوسیتی بالاتر و ایمنی بیشتری در برابر نشت مواد شیمیایی سبک ارائه میدهد.
در مقابل، زیرکلاسهای B1 و B2 برای کار همزمان با عوامل بیولوژیک و مقادیر محدود تا قابلتوجه مواد شیمیایی طراحی شدهاند؛ B1 حدود ۳۰ درصد بازچرخش و ۷۰ درصد تخلیهی مستقیم به بیرون از طریق کانال اختصاصی دارد، در حالی که B2 با ۰ درصد بازچرخش (Total Exhaust) کل هوا را بدون بازگشت به داخل اتاق، مستقیماً و از طریق کانال به بیرون از ساختمان تخلیه میکند و از اینرو بالاترین سطح ایمنی را برای کار با ترکیبات شیمیایی سمی و فرار فراهم میآورد، هرچند هزینهی نصب و انرژی مصرفی آن بهطور قابلتوجهی بالاتر از سایر زیرکلاسهاست.
زیرکلاس | درصد بازچرخش هوا | درصد تخلیه به بیرون | نوع کانال تخلیه | کاربرد مناسب | هزینه نسبی |
A1 | ~۷۰٪ | ~۳۰٪ | Ducted یا Non-ducted | عوامل بیولوژیک، بدون مواد شیمیایی سمی/فرار | پایین |
A2 | ~۷۰٪ | ~۳۰٪ | معمولاً Ducted، ولوسیتی بالاتر از A1 | عوامل بیولوژیک، مقادیر بسیار جزئی مواد شیمیایی | متوسط |
B1 | ~۳۰٪ | ~۷۰٪ | Ducted (کانال اختصاصی) | عوامل بیولوژیک + مقادیر محدود مواد شیمیایی سمی | متوسط تا بالا |
B2 | ۰٪ (Total Exhaust) | ۱۰۰٪ | Ducted (کانال اختصاصی، بدون بازگشت) | عوامل بیولوژیک + مواد شیمیایی سمی/فرار با غلظت بالا | بالا |
نکات تکمیلی جدول:
- هرچه درصد تخلیه به بیرون بیشتر باشد، هزینهی نصب کانالکشی، مصرف انرژی HVAC و هزینه نگهداری هم بیشتر میشود (بهخصوص در B2).
- انتخاب زیرکلاس باید بر اساس نوع ماده کار (فقط بیولوژیک یا بیولوژیک + شیمیایی) تعیین شود، نه صرفاً بر اساس هزینه.
- A2 پرکاربردترین زیرکلاس در آزمایشگاههای عمومی میکروبیولوژی و سلولی است، چون تعادل خوبی بین ایمنی و هزینه ایجاد می کند.
جمعبندی
در این مقاله، به بررسی جامع هود لامینار و نقش آن در آزمایشگاهها پرداختیم. ابتدا توضیح دادیم که هود لامینار چیست و چرا استفاده از آن در آزمایشگاهها اهمیت دارد. سپس به معرفی کلاسهای مختلف هود لامینار، به ویژه کلاس 2، پرداختیم و ویژگیهای منحصر به فرد آن را توضیح دادیم.
توضیح دادیم که اجزاء تشکیلدهنده و نحوه کارکرد هود لامینار کلاس 2 چگونه به تأمین هوای پاک و استریل و جلوگیری از آلودگی نمونهها کمک میکند. در نهایت، به کاربردهای این هود در زمینههای مختلف آزمایشگاهی اشاره کردیم که شامل کشت سلول، میکروبیولوژی، آمادهسازی دارو و تحقیقات ژنتیکی میشود.
شرکت دانش بنیان کاوش طب آینده نگر طراح و سازنده تجهیزات آزمایشگاهی و اتاق تمیز، از پیشتازان این صنعت در ایران است. از پرفروش ترین محصولات این شرکت هودهای لامینار یک طرفه و دوطرفه کلاس 2، اتاقک و محفظه های لامینار فلو و هود شیمیایی است. شما می توانید با مراجعه به قسمت محصولات و مطالعه ویژگی های فنی این دستگاه ها خریدی آگاهانه داشته باشید. همچنین کارشناسان بخش فروش کاوش طب اطلاعات مورد نیاز را در اختیار شما قرار خواهند داد.
